zero waste

De upgrade van afval tot waardevolle grondstof

Alle afval de wereld uit. Hoewel het bewustzijn over de urgentie van een toekomst zonder afval groeit, staat dit ideaalbeeld nog ver van ons af. In de regio Arnhem – Nijmegen – Wageningen zijn er verschillende partijen die veel energie steken in het terugdringen van afval en het circulaire gedachtengoed omarmen. Hoe dragen Peeze, save plastics en Dar bij aan oplossingen voor het afvalprobleem?

Een bedrijf in de regio dat duurzaamheid al decennialang hoog op de agenda heeft staan, is koffiebrander Peeze uit Arnhem. De voormalige eigenaar bedacht begin jaren negentig, toen de koffiebrander zich op de huidige locatie in Arnhem vestigde, een innovatief, duurzaam brandproces dat toonaangevend werd in de koffiewereld. Sindsdien is duurzaamheid verankerd in het DNA van Peeze, een van de Parels van de regio.

Verpakkingen

Zero waste

Timmo Terpstra, directeur Peeze (l), en Rik van Paassen (r): “Door continue innovatie maken wij onze producten en bedrijfsvoering gereed voor de nieuwe, circulaire economie waarbij restafval niet bestaat”

Het terugdringen van afval is een van de speerpunten van het bedrijf. “Wereldwijd wordt er ontzettend veel koffie gedronken, wat gepaard gaat met de productie van een enorme hoeveelheid afval: koffieverpakkingen, bekers, suikerzakjes, melkcups, koffiedrab”, vertelt Rik van Paassen, impact manager bij Peeze. “Door continue innovatie maken wij onze producten en bedrijfsvoering gereed voor de nieuwe, circulaire economie waarbij restafval niet bestaat. Voor een groot deel richten we ons op de verpakkingen. We kijken kritisch hoe we dat hele proces anders kunnen inrichten. Geen verpakkingen die bij het restafval belanden, maar het inzetten van alternatieve grondstoffen en verpakkingsvormen. Mooie voorbeelden zijn composteerbare koffiecups of koffiezakken van 85 procent hernieuwbaar, natuurlijk materiaal.”

Ook de afvalbranche moet mee in deze transitie door afval niet langer als afval, maar als grondstof te gaan zien.

Ketenverandering is een must om de groei in restafval terug te dringen, aldus Van Paassen. Alle partijen in de keten, zoals de producent, de verpakkingsbranche, het bedrijfsleven, de consument en afvalverwerker moeten de handen ineen slaan. “We moeten echter nog een behoorlijke transitie maken. Ook de afvalbranche moet mee in deze transitie door afval niet langer als afval, maar als grondstof te gaan zien.”

Circulaire toekomst

Peeze streeft naar een circulaire toekomst waarin grondstoffen oneindig gebruikt kunnen worden zonder dat ze hun waarde verliezen en zonder toevoeging van nieuwe grondstoffen. “Een erg ambitieus doel”, erkent Van Paassen. “Maar wel een waar we stap voor stap naartoe kunnen werken. Gelukkig bestaat er al een grote groep bedrijven en consumenten die dit heel urgent vindt. Om echt te kunnen opschalen zal ook de overheid aan de juiste knoppen moeten draaien. Zolang nieuwe, primaire grondstoffen goedkoper zijn dan hernieuwbare, secundaire dan blijft de drempel voor veel bedrijven te hoog. Voor een grotere verandering zal de overheid een sturende rol moeten innemen door bijvoorbeeld fiscale voordelen te bieden bij gebruik van duurzame grondstoffen.”

Plastic huis

Zero Waste

Bram Peters, directeur save plastics, bij zijn huis de save home. Dit huis is gebouwd van gerecycled plastic.

Ook bij save plastics ziet men een belangrijke rol voor de overheid weggelegd om bedrijven en consument bewuster te maken van het daadwerkelijk hergebruiken van afval. De verbranding van plastic afval dat eigenlijk bestemd is voor recycling is voor Bram Peters, directeur-eigenaar van save plastics, een doorn in het oog. Met zijn onderneming, gevestigd op Industriepark Kleefse Waard (IPKW) in Arnhem, wil hij zo veel mogelijk (vooral huishoudelijk) plastic ‘redden’ en omzetten in nuttige producten voor de openbare ruimte: “Afval moet een ziel krijgen en uit de negativiteit worden gehaald. Het is de bouwstof van de 21ste eeuw.”

De geruststellende gedachte dat negentig procent van mijn plastic afvalzak wordt gerecycled, klopt niet.

Deze nobele gedachte vindt in ons land nog te weinig navolging, constateert Peters. “We willen mensen ervan bewust maken dat er een afvalprobleem is. De geruststellende gedachte dat negentig procent van mijn plastic afvalzak wordt gerecycled, klopt niet. Recyclen in Nederland betekent sorteren, waarna de bestemming onduidelijk is. Dat kan niet waar zijn.” Een business uptake bij de overheid is volgens Peters een belangrijke voorwaarde voor een betere aanpak van de afvalproblematiek. “Bij gemeentelijke aanbestedingen zou lokaal afval als herwaarderende grondstof voorrang moeten krijgen op importproducten. Als je hiervoor voldoende projecten kunt realiseren, kunnen we nog meer plastic afval redden en in de loop houden. Dat is onze call to action.” Inmiddels heeft men bij save plastics goed de pas erin. Het bedrijf breidde haar productenpalet, dat bestaat uit onder andere bruggen, lantaarnpalen, bloembakken en beschoeiingen, onlangs uit naar plasticwoningen. “Wij hebben het eerste plastic huis van Nederland, de save home, gebouwd in Oosterbeek, waarin ik zelf met mijn gezin woon. De tweede woning verrijst binnenkort in Almere.” De productie van de woningen gebeurt nu nog door een Duits partnerbedrijf, maar in 2021 opent save plastics een eigen productiefaciliteit.

Een ander bijzonder project is de Plastic Route, een samenwerking met de coöperatie Plastic Fantastic, waarvan Peters co-founder is, en afvalbedrijf Rouwmaat. Bij meer dan 150 bedrijven wordt plastic afval ingezameld en gerecycled naar nieuwe producten. Vervolgens kopen die ondernemingen deze weer terug.

Elektronicahub

Een afvalinzamelaar die zich bewust bezig houdt met het recyclen van dat afval is Dar. De Nijmeegse onderneming, verantwoordelijk voor het afvalbeheer en beheer van de openbare ruimte in het Rijk van Nijmegen, behoort hiermee tot de top van Nederland en zelfs de wereld, stelt directeur Bart de Bruin.

Bart de Bruin, algemeen directeur van Dar en voorzitter van de Circulaire Raad van het Rijk van Nijmegen.

Daarmee is de klus echter nog niet geklaard. Dar zet nu als volgende stap in op een circulaire elektronicaketen met de elektronicahub die in het nieuwe jaar van start moet gaan. Elektronische apparaten die bij de milieustraat worden ingeleverd, worden regionaal niet alleen gesorteerd, maar ook ontmanteld. Zodoende krijgen onderdelen en producten een tweede leven. Met een nieuw inzamelsysteem en verkoopkanalen als kringloopwinkels en reguliere retailbedrijven, moeten de producten weer op de markt komen.

De elektronicahub van de DAR wordt aangejaagd door het cluster Slimme Duurzaamheid. Lees hier meer over het initiatief

“Hierdoor zijn we nog beter in staat om meer apparaten hoogwaardiger te recyclen en een waardevolle bijdrage te leveren aan een meer circulaire elektronicaketen”, zegt De Bruin. “In deze keten is te zien dat de producenten zich op een andere manier gaan organiseren door de oprichting van een gezamenlijke Stichting Open. Dit initiatief moet de komende jaren leiden tot een toename van hun recyclingspercentage naar 65 procent, een belangrijke basis voor Dar om samen met de stichting en hun producenten stappen te zetten naar die circulaire keten.”

Dar steekt uiteraard ook energie in andere aspecten van de afvalproblematiek. “Samen met al onze gemeenten en hun inwoners werken we hard aan de inzameling van grondstoffen en de inzet van onze milieustraten waar al zo’n negentig procent van het afval gescheiden wordt ingezameld. Alleen door samenwerking kunnen wij hier een succes van maken.”

Eindigheid grondstoffen

“Belangrijk daarbij is ook dat we gaan borgen dat de kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen omhoog gaat. Hoe hoger die kwaliteit, hoe beter er weer een nieuwe grondstof van gemaakt kan worden. Zoveel mogelijk grondstoffen gescheiden inzamelen (kwantiteit) en een hoge kwaliteit van grondstoffen (kwaliteit) gaan hier hand in hand”, benadrukt De Bruin.

Op het gebruik van deze en andere grondstoffen moeten we gezamenlijk een economische visie ontwikkelen en daarop acteren.

Naast de positieve milieubijdrage van gescheiden inzameling en recycling groeit ook het besef van de economische afhankelijkheid van ons materiaalgebruik. Dit heeft te maken met het toenemend inzicht in de eindigheid van niet-hernieuwbare grondstoffen. “Op het gebruik van deze en andere grondstoffen moeten we gezamenlijk een economische visie ontwikkelen en daarop acteren. Dat doen andere landen op deze wereld ook door stevige grondstofposities in te nemen. We moeten daar in Europees verband met spoed op acteren.”

Cluster Slimme Duurzaamheid

Het initiatief elektronicahubs wordt aangejaagd door het randvoorwaardelijke cluster Slimme Duurzaamheid.  The Economic Board draagt met dit cluster actief bij aan een aantal initiatieven voor verduurzaming van de regio, in het bijzonder in relatie tot de grote groei in wonen, werk en mobiliteit waar de regio voor staat. Samen met een helixgroep van ongeveer tien mensen, afkomstig van kennisinstellingen, bedrijven en netwerkorganisaties, bouwt civic entrepreneur Jan Luijten aan een agenda die bestaat uit de punten bouw en infrastructuur, maken en consumeren en klimaat en groen.

Meer over circulariteit en Slimme Duurzaamheid

Dit artikel delen

FacebookTwitterEmailLinkedInWhatsApp
FacebookTwitterEmailLinkedInWhatsApp