CME; cablepooling; Energie, Montferland, Zonnepark De Grift, energy, opleiding energietechniek; ENTRNCE; Energietransitie regio Arnhem - Nijmegen, innovatieprijs, goed geregeld; power-to-power-plant

Dreigende overbelasting netcapaciteit vraagt om andere kijk op energie

Door de snelle opkomst van zonneparken, windparken en datacenters raakt het elektriciteitsnet steeds meer overbelast, stelt netbeheerder Liander. Daarom kunnen veel nieuwe bedrijven in Gelderland pas in 2023 worden aangesloten. The Economic Board schuift opnieuw aan bij energieplanologen van Qirion uit Duiven, Maarten van Blijderveen en Peter Laagland, met de vraag: wat is er aan de hand en wat moet er gebeuren?

Dit zijn de eerste symptomen dat er niet genoeg vooruit is gedacht om de energievoorziening te verduurzamen”, aldus Peter Laagland. “We zijn tot nu toe te weinig bezig geweest met slimme oplossingen en vooral met het uitbreiden van het net. Daarmee alleen lossen we het probleem niet op tijd op. We moeten ook slim omspringen met de netcapaciteit om tempo te maken.”

Volgens de heren is daarvoor meer samenhang en regie nodig. Dat vraagt om ander gedrag van de marktpartijen. “Zij ontvangen nu subsidie per kWh die ze duurzaam opwekken, ongeacht het tijdstip waarop ze dat doen. Er is geen prikkel om op piekmomenten energie op te slaan, zelfconsumptie te verhogen of de energie weg te gooien.” Consequentie: het net wordt als een soort externe batterij gebruikt, waardoor overbelasting dreigt.

Opslaan van energie

Om overbelasting te voorkomen willen Peter en Maarten marktpartijen stimuleren duurzame energie op te slaan. Maarten van Blijderveen: “Het teveel aan elektriciteit kan tijdelijk worden opgeslagen op momenten dat er weinig nodig is en bij meer behoefte worden geleverd. Op deze manier wordt een deel van de knelpunten verholpen en kan er meer energie worden ingepast in het systeem.”

Op grotere schaal kan dit ook tot zekere hoogte, zoals met de zoutwaterbatterij die Peter en Maarten mede hebben ontwikkeld. “De potentie hiervan is echter te klein om de energiebehoefte voor heel Nederland te bufferen. Dat gaat echt om tien terawatt-uur die je dan ergens reserve moet hebben liggen. Daarvoor zijn aanvullende, centrale opslagtechnieken nodig. Plus de mogelijkheid de overschotten en tekorten via het distributienet te transporteren. Om dat op te lossen is het nodig om systeem overstijgend naar energievraag en -aanbod te kijken, zodat je de puzzel voor de lange termijn kunt gaan leggen. Dat plaatje missen we nu nog bij de overgang van fossiele naar duurzame energie.”

 

Rottumeroog
© Rijkswaterstaat – foto: Joop van Houdt

 

In de toekomst kan het net ontlast worden met opslagmogelijkheden zoals de zoutwaterbatterij op dit energie-eiland, al kan dit niet alle problemen die nu ontstaan wegnemen.

Verschillende energiedragers

Bij duurzame energie wordt nog veelal uitgegaan van zonne- en windenergie. Peter: “Om te zorgen dat energie beschikbaar is op het moment dat we het nodig hebben moeten we ook kijken naar andere energiedragers. Power to gas wordt steeds vaker genoemd. Van elektriciteit wordt gas gemaakt, zodat het relatief eenvoudig kan worden opgeslagen in gasvelden. Hiervoor kan ook de bestaande infrastructuur worden gebruikt, zoals partijen TenneT en Gasunie al voorschreven. Een andere optie is warmteopslag. Het enige nadeel daarvan is dat je de warmte dan op moet slaan op de plek waar je het gebruikt.”

Om te zorgen dat energie beschikbaar is op het moment dat we het nodig hebben moeten we ook kijken naar andere energiedragers.

Sturen van vraag en aanbod

Om piekbelasting te voorkomen wordt ook onderzocht of vraag en aanbod naar energie gestuurd kan worden. In dat kader pleitte RvB-lid van TenneT, Ben Voorhorst, in de Telegraaf dat de industrie maar een poosje plat moet in tijden van energieschaarste. Maarten: “Ik ben het daar wel mee eens, vooral als het gaat om productieprocessen die je gemakkelijk kan verplaatsen in de tijd. De tijd dat we alles kunnen doen op elk moment is voorbij.”

Als voorbeeld noemt hij de stikstofcrisis. Die zorgde er immers ook voor dat we dingen niet deden uit milieuoverwegingen. “We kunnen bijvoorbeeld ook zeggen dat een bedrijf pas mag gaan uitbreiden als de CO2-footprint binnen de perken blijft of de duurzame opwek van energie geregeld is.” Peter denkt dat het goed is om daar over te discussiëren. “Wat is ons meer waard? De maatschappij laten draaien zoals we gewend zijn, tegen een veel hogere energiekostprijs? Of af en toe met wat minder energie toe kunnen?”

Regierol van de overheid

Als laatste geven Peter en Maarten aan het belangrijk te vinden dat er systeem overstijgend naar de energievoorziening gekeken wordt. Peter: “Er moeten vragen gesteld worden als: hoeveel energie is er waar en wanneer nodig in 2050 en welke duurzame energievoorziening past daarbij?” Maarten: “Samen met het antwoord op de vraag hoe de overheid met de ruimte en burgerparticipatie om wil gaan, kunnen de locaties voor duurzame opwek worden bepaald. Daarmee stel je niet alleen de technische kaders, maar ook de maatschappelijke. Vervolgens moet er een plan komen met een fasering, zodat marktpartijen kunnen gaan ontwikkelen.” Deze regierol zien ze weggelegd voor de overheid. “Het ontwerpen van zo’n energiesysteem vraagt om meer goede energieplanologen.”

Volgens de heren nog een onontgonnen vakgebied, maar wel waar ze op inzetten. “Het is mooi als meer mensen ons vak ook gaan uitoefenen om te zorgen voor een toekomstbestendige energievoorziening.”

Meer over energieopslag

Dit artikel delen

FacebookTwitterEmailLinkedInWhatsApp
FacebookTwitterEmailLinkedInWhatsApp