corona ondernemers; civic entrepreneurs; duurzame voedselproductie, Duurzaam Overbetuwe; klimaatrapport; duurzame dinsdag; econometer; Jan Terlouw Innovatieprijs 2018; Trouw Duurzame 100, boordevol, Go Voort, Volgroen, City Deal Gelrestad; duurzame wereld

Maatschappelijke vraagstukken gebaat bij thematische aanpak

Met het oog op toekomstige economische en maatschappelijke uitdagingen in de regio is triplehelix-samenwerking urgenter dan ooit. The Economic Board heeft de belangrijkste thema’s gebundeld en ondergebracht in twee iconische en vijf ondersteunende, randvoorwaardelijke clusters. Drie van deze clusters, met civic entrepreneurs Jeroen Herremans (iconische cluster Energy), John van Sambeek (iconische cluster Health, Hightech, Food) en Jan Luijten (randvoorwaardelijke cluster Slimme Duurzaamheid) aan het roer, zijn al gestart. Tijd voor een korte voorstelronde.

Mensen weten niet altijd bij wie ze moeten aankloppen met hun innovatie. Wij verbinden ze graag met bestaande projecten of netwerken in de regio

Jeroen Herremans hoefde naar eigen zeggen niet lang na te denken over het aanbod om civic entrepreneur van icooncluster Energy te worden. “In mijn rol mag ik me bezighouden met innovaties en ondernemerschap op mijn favoriete terrein, energie. Waarbij ik met mijn team van specialisten, de helixgroep, verschillende werelden bij elkaar breng om bestaande en nieuwe initiatieven te faciliteren en aan te jagen. In zo’n krachtenveld ben ik op mijn best.”

Waterstof-corridor

Met dit ‘energieteam’ gaat Herremans zich richten op de Energy-subclusters waterstof, batterij-laadinfratechnologie en smart grids. “Als cluster zijn we afhankelijk van wat overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen besluiten. Zelf maken we geen beleid. Wat we wél doen, is via triplehelix-constructies energieopgaven meerjarig en regio-overstijgend maken om voor versnelling te zorgen. Neem bijvoorbeeld de geplande waterstofcorridor over de Waal, in het verlengde van de opgave om binnenvaartschepen emissieloos te maken. Dan is het mooi als de ontwikkeling van op waterstof gebaseerde aandrijflijnen voor binnenvaartschepen mede in de regio plaatsvindt, net als het ombouwen en opladen van waterstofboten. Zo wordt op het IPKW-terrein in Arnhem een fysieke landingsplaats voor innovatieontwikkelingen op energiegebied ontwikkeld, als locatie waar onderwijs, onderzoek en bedrijfsleven elkaar kunnen versnellen.”

Gezonde groei

Puur kijkend naar concrete actiepunten, staat ook de energietransitie op Herremans to-do-list. “Van oudsher kent onze regio een energietransitie-traditie. Namens The Economic Board willen we als cluster bedrijven stimuleren voorop te lopen en zorgen dat toepassingen hier hun weg vinden. Zo blijven we een gezonde regio en maken we van transitie een exportabel economisch product.”

Onder dat gezonde streven valt ook de vanaf 2023 geplande ov-concessie in de regio. “Interessant om ook hier naar waterstofmogelijkheden te kijken, waarmee we de energieontwikkeling naar een nog hoger regionaal streven vertalen: gezonde groei.”

Interessant om ook hier naar waterstofmogelijkheden te kijken, waarmee we de energieontwikkeling naar een nog hoger regionaal streven vertalen: gezonde groei

Gerichtere focus

Waar Herremans zich met zijn team toelegt op structuurversterkende energieprogramma’s, doet civic entrepreneur John van Sambeek hetzelfde, maar dan binnen het iconische cluster Health, Hightech, Food. Van Sambeek, valorisatie-expert bij Radboudumc, kent de kracht van gezondheidsnetwerken, mede door zijn rol bij de komst van het Novio Tech Campus, dé huisvestingsplek voor bedrijven op het gebied van Health en Hightech.

Van Sambeek: “De maatschappelijke vraagstukken van morgen vragen om gerichtere focus, een betere aansluiting op de innovatieagenda van het Rijk en krachtenbundeling rondom een paar grote thema’s. Aan mij en mijn team van experts de taak om kennis en platforms met elkaar te verbinden om kansrijke initiatieven op een gestructureerde manier naar een next level te tillen.”

Juiste strategie volgen

Ontwikkelingen waaraan Van Sambeek en zijn cluster gaan bijdragen, linken direct aan de centrale health-missie van het Missiegedreven Topsectoren- en Innovatiebeleid van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat: “In 2040 leven alle Nederlanders tenminste vijf jaar langer in goede gezondheid en zijn de gezondheidsverschillen tussen arm en rijk met dertig procent afgenomen. Ook moet de ziektelast vanwege een ongezonde leefstijl en leefomgeving dan met dertig procent zijn gedaald. Verder wordt in 2030 vijftig procent van alle zorg in en rondom het huis georganiseerd, kan een kwart van alle chronisch zieken beter meedoen in de samenleving en is de kwaliteit van leven voor mensen met dementie met 25 procent gestegen. We weten dus wat ons te doen staat. De kunst is om de juiste strategie te volgen en de concrete vertaalslag te maken naar programma’s en projecten in de regio.”

En daar liggen kansen, weet Van Sambeek. “De regio herbergt Hightech-partijen van wereldfaam die sleuteltechnologieën leveren voor het realiseren van baanbrekende innovaties, waaronder op health-gebied. Zij zullen zich, met het oog op toekomstige uitdagingen, nog gerichter moeten focussen op onder meer digitale technologie, kunstmatige intelligentie, fotonica en quantum- en nanotechnologie.”

De maatschappelijke vraagstukken van morgen vragen om gerichtere focus, een betere aansluiting op de innovatieagenda van het Rijk en krachtenbundeling rondom een paar grote thema’s

Daadwerkelijke impact voor de burgers in Gelderland komt er pas écht als aan een aantal aanvullende voorwaarden wordt voldaan. Van Sambeek: “Binnen de clusters Health, Hightech en Food moeten we de komende jaren ook het ondernemerschap stimuleren, de juiste mensen opleiden, investeren in kennis en kunde, nieuwe bedrijven aantrekken, goed zorgen voor bestaande bedrijven en niet onbelangrijk: nog vaker en beter laten zien waar we mee bezig zijn. Lukt het ons om deze onderdelen te combineren, dan kunnen we als regio het verschil maken.”

Faciliteren en organiseren

Ook Jan Luijten moet mee helpen het verschil te maken, maar dan als civic entrepreneur van het randvoorwaardelijke cluster Simme Duurzaamheid. Een taak die Luijten, ooit trekker van het duurzaamheidsprogramma van de voormalige Stadsregio Arnhem Nijmegen en momenteel senior adviseur duurzame ontwikkeling bij de gemeente Nijmegen, op het lijf is geschreven. “Mijn plan is om met mijn team beweging te veroorzaken, door meer lijn aan te brengen in het sneller bij elkaar brengen van de juiste partijen. Het gaat vooral om innovatieve bedrijven die met hulp van kennisinstellingen en overheid oplossingen willen bieden als business. Zoals ik het voor me zie, moeten we toe naar een situatie van programmatisch werken op basis van een heldere visie en gerichte analyses. Zo weten we beter welke interventies nodig zijn om regionale hoofdopgaven blijvend te verduurzamen.”

Opleidingen en bijscholing

Interventies op de regionale agenda en dus op Luijtens lijst, staan onder meer gepland op het gebied van duurzame woningbouw, grondstoffen, klimaat en groen. Luijten: “Tot 2040 komen er in de regio zo’n 60.000 woningen bij. In alle nieuwe woningbouwplannen moet minimaal 25 procent circulair ontwikkeld worden. Vanaf 2030 wil de regio zelfs minimaal vijftig procent circulair bouwen om uiteindelijk in 2050 te komen tot een circulaire leefomgeving. Bouwmaterialen zijn duur en nauwelijks circulair. Er is een gebrek aan bouwend personeel. Dat vergt nieuw materiaalgebruik, zoals hout, maar vraagt ook om investeringen in opleidingen en bijscholing. Zaken waarbij we regionale bouwbedrijven moeten helpen, via het creëren van de juiste randvoorwaarden, zoals een goed geoutilleerde bouw- en installatiebranche.”

Uitdijend netwerk

Volgens Luijten biedt het in regionaal verband werken aan duurzaamheid dé kans om slagen te maken, zeker op circulair gebied. “Qua circulariteit staan we nu waar de energietransitie vijftien jaar geleden stond. De eerste businesscases zijn een feit. Geweldig natuurlijk, maar we zijn er nog lang niet. Groot voordeel is dat het thema circulariteit de nieuwsgierigheid prikkelt. Het raakt ons allemaal en heeft baat bij een clusterbrede aanpak. Niets is wat dat betreft mooier dan om samen met andere early adaptors in en voor de regio aan de slag te gaan, zeker met een zichtbaar uitdijend netwerk.”

Verbinden en versterken

In dat netwerk komt verse input en nieuwe energie altijd van pas, vindt Luijten: “Proposities van bedrijven zijn van harte welkom. Al zoeken we vooral grote projecten. Hele kleine initiatieven zorgen voor wildgroei en zijn voor fondsen financieel minder interessant.” Van Sambeek: “Ik ben wel benieuwd naar eventuele cross-overs of nieuwe ondernemers op mijn terrein. Mensen weten niet altijd bij wie ze moeten aankloppen met hun product of innovatie. Wij verbinden ze graag met bestaande projecten of netwerken in de regio.” Herremans besluit: “Overheidsinstellingen, onderwijsorganisaties en bedrijven willen liefst vandaag oplossingen voor de thema’s van morgen. Alleen lukt ze dat niet, samen wel. Via onze clusters versterken we wat al goed is en tillen we innovaties naar een hoger plan. Iedereen die daaraan wil meedoen, is meer dan welkom.”

Alleen lukt het niet, samen wel. Via onze clusters versterken we wat al goed is en tillen we innovaties naar een hoger plan. Iedereen die daaraan wil meedoen, is meer dan welkom

Meer over de clusters

Dit artikel delen

FacebookTwitterEmailLinkedInWhatsApp
FacebookTwitterEmailLinkedInWhatsApp