Bijeenkomst (Kandidaat-)Kamerleden

(Kandidaat-)Kamerleden actief in gesprek over de energieambities in Oost-Nederland

Oost-Nederlandse oplossingen en innovaties aandragen voor de uitdagingen in de energietransitie waar Nederland voor staat. Met dat doel waren Kamerleden en Kandidaat-Kamerleden uitgenodigd voor een werkbezoek aan de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen en Oost-Nederland. In deze coronatijd was de bijeenkomst (Kandidaat-)Kamerleden uiteraard digitaal, maar dat vormde geen enkele belemmering voor een boeiend programma.

De bijeenkomst (Kandidaat-)Kamerleden, opgezet door The Economic Board, Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, Nederland Slim Benutten en VNO-NCW Midden, kende een succesvolle opkomst. Dertien Kamerleden en (Kandidaat-)Kamerleden deden mee, vanuit alle hoeken van het politieke spectrum en allemaal met een band met Oost-Nederland. Ze werden in de bijeenkomst vergezeld door een grote groep deskundigen, gemeentelijke en provinciale politici en experts vanuit het bedrijfsleven en kennisinstellingen.

De deelnemers waren aanwezig via een videocall en de presentatie gebeurde vanuit de Industrial Studios op bedrijventerrein IPKW in Arnhem. Een logische keuze: IPKW is immers de plek waar de regionale energieambitie met Connectr echt vorm krijgt, met een breed spectrum aan innovatieve bedrijven.

Aanwezige (Kandidaat-)Kamerleden

  • Ruud Koornstra (Code Oranje)
  • Martijn van Butselaar (Code Oranje)
  • Esther-Mirjam Sent (PvdA)
  • Mark Harbers (VVD)
  • Linda Verschuur-Otten (50PLUS)
  • Nathalie Nede (ChristenUnie)
  • Bert Tijhof (ChristenUnie)
  • Tobias Holtman (ChristenUnie)
  • Marleen van der Meulen (D66)
  • Charlotte Brand (PvdA)
  • Peter de Groot (VVD)
  • Rebin Maref (VVD)
  • Yvonne Bijenhof (VVD)

Tijdens het werkbezoek kwamen er drie thema’s aan de orde:

  • Decentrale energie: hoe maken we samen met netbeheerders, voorinvesteringen, draagvlak en steun van het Rijk de Regionale Energie Strategie mogelijk?
  • Energie-intensieve maakindustrie: de regio kent op veel plekken energie-intensieve industrie. Worden we aangetakt op het toekomstig waterstofnet?
  • Energie-innovaties: veel energie-innovaties hebben een oorsprong in onze regio. Hoe gaat het toekomstig kabinet daarin investeren?

(Kandidaat-)Kamerleden boden in de gesprekken handreikingen om voor energie-innovaties uit onze regio meer rekening te houden in (Europese) fondsen en voor de aftakking van het waterstofnet.

Na een introductie van moderator Raymond Reesink, Arnhems wethouder en boardlid Jan van Dellen en The Economic Board-directeur Sigrid Helbig, ging het inhoudelijke programma, dat bestond uit drie blokken, van start.

Proeftuin Oost-Nederland

Het eerste blok, over de proeftuin Oost-Nederland en decentrale energiesystemen, werd afgetrapt door een interview met Tijs de Bree, gedeputeerde van de provincie Overijssel en Maarten Otto, boardlid en CEO van energiebedrijf Alliander. De Bree vertelde over het diverse profiel van Oost-Nederland, met veel natuur, en grote steden en industrie. “Een duurzame energievoorziening is hier heel belangrijk, voor de kortere termijn en voor de verdere toekomst. Deze regio heeft daarvoor een aantal heel interessante mogelijkheden in de aanbieding. Die mogelijkheden hebben te maken met maatwerk, onder meer op het gebied van opslag. We spreken in de regio graag over Smart Energy Hubs, plekken waar we energie kunnen opslaan en wanneer nodig weer ontsluiten. We hebben op die manier een realistische benadering voor een toekomstbestendige oplossing.”

Maarten Otto sprak eerst over samenwerking. “Als we de klimaatdoelstellingen van 2030 willen halen, moet ons complete energiesysteem veranderd en opnieuw ontworpen worden. Dat kost veel tijd en vraagt om continue afstemmingen met heel veel partijen, waaronder de politiek.” De sleutel voor een haalbare en betaalbare energietransitie is een efficiënt gebruik van het energienet, zo gaf hij aan. Daarbij kunnen draagvlak en systeemefficiëntie tegenover elkaar komen te staan. Hij gebruikte windenergie als voorbeeld. “Als we wat vaker voor windenergie kiezen in plaats van voor zonne-energie, levert dat veel voordelen op qua kosten en hoeveelheid ruimte. Het doet veel met het draagvlak. Het is niet aan ons om daar een keuze in te maken, daar hebben we onder meer de politiek voor nodig.” Hij gaf wel aan te hebben gemerkt dat het draagvlak van burgers sterk kan toenemen als ze nadrukkelijk bij plannen worden betrokken. “Het is heel belangrijk dat burgers en niet alleen bedrijven meeprofiteren van de baten. Daar zie ik een rol voor de politiek.”

Het is heel belangrijk dat burgers en niet alleen bedrijven meeprofiteren van de baten. Daar zie ik een rol voor de politiek. Maarten Otto, Alliander

De Bree onderstreepte dat belang van draagvlak. Oplossingen moeten volgens hem niet als een pak hagelslag over de burgers worden uitgestrooid. Hij gaf de RES (Regionale Energiestrategie) als voorbeeld: een strategie die van onderop, vanuit de bevolking, is vormgegeven. Hij riep de politici op om daar met respect mee om te gaan en burgers op die manier serieus te nemen. De oproep tot burgerparticipatie werd door de (Kandidaat-)Kamerleden gedeeld, zo bleek uit de vragen en opmerkingen die volgden. Daarbij werd benadrukt dat burgers wel moeten worden geholpen aan de juiste kennis, waar het nu vaak aan ontbreekt.

Energie-intensieve maakindustrie

In het volgende blok was de energie-intensieve maakindustrie het centrale thema. Het woord werd gevoerd door Michel Degen, directeur van Vandersanden, een groot familiebedrijf met verschillende steenfabrieken, waaronder in Tolkamer, en Ewald van Hal, directeur van de vereniging Koninklijke Nederlandse Bouwkeramiek (KNB). In een introductiefilmpje gaf Degen aan hoe belangrijk zijn bedrijf het vindt om het energieverbruik en de CO2-uitstoot te verminderen. “We willen overstappen op duurzame energiebronnen, zoals waterstof. Hoe krijgen we dat op onze locaties?” Hij gaf zelf een mogelijk antwoord op die vraag: een decentrale aftakking vanuit een landelijke waterstof-ringleiding. Daarvoor is de politiek nodig, zo gaf hij aan. Hij ging ook in op de belasting op CO2-uitstoot voor industriële bedrijven. “Belasting betalen doet altijd pijn. Als het terugvloeit naar de industrie om te kunnen innoveren en zo de CO2-uitstoot terug te dringen, dan zijn wij echter wel voorstander.”

Van Hal is bang dat het zogeheten zesde, meer verspreide, industriecluster – een enorm aantal industriële bedrijven buiten de vijf geconcentreerde centrale clusters in Nederland – wordt vergeten. “De quick wins zijn te behalen bij de grote centrale industrieclusters, vooral aan de Noordzee. De opgave in rest van het land is minstens zo groot. De industrie is hier decentraal, maar er worden heel belangrijke producten gemaakt. Denk aan de keramische industrie en de tapijtindustrie. Daarnaast zorgt het voor heel veel banen.” De sector verduurzaamt waar mogelijk, want de wil is er, maar het blijft wel een opgave, zo geeft hij aan. “Er bestaat bijvoorbeeld nog geen doorbraaktechnologie om met een alternatieve brandstof grootschalig keramische producten te maken. Ik wil het Rijk echt oproepen om ons te helpen om de mogelijkheden boven water te krijgen. Daarvoor zijn onderzoek en geld nodig.”

Ik wil het Rijk echt oproepen om ons te helpen om de mogelijkheden boven water te krijgen. Daarvoor zijn onderzoek en geld nodig. Ewald van Hal, KNB

Tijs de Bree hield in het verlengde daarvan een vurig pleidooi richting de landelijke politici: “We moeten trots zijn op die fabrieken. Ze maken belangrijke producten en zorgen voor veel werkgelegenheid. Daarom moeten we ze bij de hand nemen om ze te helpen die verduurzamingsslag te maken.” Hij noemde het Nationaal Groeifonds als voorbeeld.

(Kandidaat-)Kamerleden waren het daarmee eens en gaven toe dat dit deel van de industrie makkelijk wordt vergeten. Ze deelden informatie over de nieuwe wet CO2-heffing industrie en de SDE++-subsidie. Volgens de (Kandidaat-)Kamerleden liggen er zeker kansen voor subsidie voor noodzakelijke bedrijven en voor energie-infrastructuren voor de industrie. Het is daarom belangrijk dat Oost-Nederland goed samen optrekt, ook met de politiek.

Connectr

Blok drie stond in het teken van een belangrijk initiatief vanuit Oost-Nederland: het deze zomer gepresenteerde Connectr – Energy Innovation. Boardlid en Arnhems wethouder Jan van Dellen legde het doel uit. “Het bruist in deze regio van de innovatie op het gebied van energie. Van de hoogspanningskabels van TenneT tot elektrische laadpalen, en alles daartussenin. Met Connectr willen we alles wat zich afspeelt rondom de energietransitie bij elkaar brengen. Niet alleen bedrijven, maar ook het onderwijs en kennisinstellingen.” Connectr krijgt zijn thuis op IPKW. De gemeente Arnhem heeft al steun toegezegd en de provincie volgt waarschijnlijk snel. Van Dellen: “We hebben toezegging van 40 bedrijven en er is 140 miljoen aan investeringskapitaal. We zijn al echt begonnen.”

Hij ziet veel toegevoegde waarde voor heel Nederland, onder andere rond het thema waterstof. “Waar Groningen goed is in het produceren van waterstof, zijn wij onder meer goed in de maakindustrie eromheen en de opslag. Dat gebeurt nu al en Connectr moet dat gaan versnellen.” De potentie is volgens hem breed. Van het ombouwen van huidige dieselvrachtwagens zodat ze straks op batterijtechnologie kunnen rijden tot en met het van het aardgas halen van woonwijken. “Met Connectr kunnen we niet alleen in de regio, maar in Nederland en internationaal van waarde zijn”, gaf Van Dellen vol enthousiasme aan.

Met Connectr kunnen we niet alleen in de regio, maar in Nederland en internationaal van waarde zijn. Jan van Dellen, gemeente Arnhem

Er volgde een vraaggesprek met Wendy de Jong, directeur van Oost NL, Ellart de Wit, de CTO van waterstofbedrijf HyGear en Mascha Smit, lector Duurzame Energie aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN). Ze benoemden het belang van IPKW en Connectr. De Jong: “Innovatie heeft tijd nodig. Op IPKW wordt gewerkt aan veelbelovende ontwikkelingen die nu nog in de kinderschoenen staan en dat is heel belangrijk.” Door Connectr wordt dat verder versterkt, verwacht De Wit: “In het verleden waren samenwerkingen vaak meer incidenteel. Nu wordt dat gestructureerd.” Hij benadrukte het belang van het samenwerken met onderwijsinstellingen. “We lopen er soms tegenaan dat het moeilijk is om aan goede mensen te komen. Nu we gaan samenwerken met de HAN kunnen we studenten enthousiast maken voor dit mooie werkterrein. Want energie is allang niet saai meer.” Dat was natuurlijk een mooie voorzet voor Smit. Zij benadrukte op haar beurt het belang van de samenwerking met het bedrijfsleven en vertelde over het HAN Waterstoflab. Vervolgens riep ze iedereen, maar met name de politici, op daadkrachtig te zijn en niet alleen naar de kosten op korte termijn te kijken. “Als we nu niet handelen zullen de kosten straks veel groter zijn.”

Reactie bijeenkomst (Kandidaat-)Kamerleden

Bijeenkomst (Kandidaat-)Kamerleden 29 januari 2021

Het beeldverslag van de bijeenkomst (Kandidaat-)Kamerleden over de energieambities gemaakt door Peter Jos de Jong (klik om te vergroten).

De (Kandidaat-)Kamerleden kregen doorlopend de kans om te reageren. Naast de reeds vermelde reacties, gaven ze mee dat het belangrijk is om niet alleen bezig te zijn met vragen, maar ook met antwoorden, om die vervolgens te delen met de maatschappij en dan vooral met jonge mensen. De (Kandidaat-)Kamerleden beloofden dat ze zich, als ze in Den Haag terecht komen, zullen inzetten voor een waterstofringleiding met vertakkingen richting Oost-Nederland. Tot slot werd er aangegeven dat de samenwerking met Europa en het benutten van de middelen vanuit Brussel niet over het hoofd gezien moeten worden.

Tijdens alle presentaties, interviews en discussies werd de bijeenkomst gevolgd door tekenaar Peter Jos de Jong en woordkunstenaar Atta de Tolk. Die laatste sloot af met een uitgebreid gedicht over de figuurlijke energie die nodig is om de energie-uitdaging aan te pakken.

Luister hier naar Atta de Tolk

Op de tekening van De Jong stond onder andere een bus die vanuit Oost-Nederland richting Den Haag rijdt. Het idee daarachter was duidelijk: een goede samenwerking met Den Haag is voor Oost-Nederland cruciaal om nieuwe stappen te zetten. Dus: wordt vervolgd na deze reeks van digitale werkbezoeken na de Tweede Kamerverkiezingen in maart.

Nederland Slim Benutten

Het werkbezoek is onderdeel van een reeks in het kader van de campagne Nederland Slim Benutten van Gelderland en Overijssel. Tijdens het tweede digitale werkbezoek op 5 februari stond het thema sleuteltechnologieën centraal. Er werd verder ingegaan op welke manier de sectoren Health en Hightech kunnen bijdragen aan Nederlandse uitdagingen op gezondheidsgebied.

Meer over bijeenkomsten voor (Kandidaat-)Kamerleden

Dit artikel delen

FacebookTwitterEmailLinkedInWhatsApp
FacebookTwitterEmailLinkedInWhatsApp